محمد قنبرى

43

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

برخى مستندات شيعى تحريف قرآن نيز در اين كتاب بيان شده‌اند « 1 » كه دانشمندان شيعى متأخر در توجيه آن ، يا اعتبار آنها را مورد ترديد قرار داده و يا ظواهر آن را تأويل و بىارتباط به مسئله تحريف شمرده‌اند . « 2 » اين در حالى است كه اعتقاد به تحريف در بين شيعه همانند برخى مذاهب ديگر سابقه داشته و افزون بر محدثانى چون عياشى و على بن ابراهيم قمى ، از متكلمانى چون نوبختيان نيز اعتقاد به وقوع نوعى تحريف در قرآن گزارش شده است . « 3 » به هر روى ، احتمال اعتماد كلينى به مسئله تحريف منتفى نيست ، گرچه اين مسئله به بررسى بيشتر و مستقلى نياز دارد . هم‌چنين ضمن كتاب الحجه ، بخشى جداگانه با عنوان « ابواب التاريخ » به تاريخ زندگى تك تك چهارده معصوم اختصاص يافته است . مهم‌ترين ويژگى اين بخش درج فصلى در آن راجع به تعداد امامان مىباشد . مسئله تعداد امامان همواره از نقاط اختلاف برانگيز بين شيعه بوده كه معمولًا پس از مرگ هر امام به عرصه مجادله‌ها كشيده شده و در بسيارى موارد ، عامل پيدايش فرقه‌هاى نوظهور شيعى نيز بوده است . اين مسئله در آغاز غيبت امام دوازدهم در دوره موسوم به حيرت كه بسيارى از شيعيان در مسئله جانشين امام عسكرى عليه السلام دچار ترديد شده بودند ، طبق معمول به بحث گذارده مىشود و جالب آن كه ديدگاه‌هاى متفاوتى ، مانند اعتقاد به سيزده امام يا نامعين بودن تعداد امامان و استمرار آنها در حال غيبت مطرح مىشود . « 4 » در اين ميان ، كلينى با درج اين فصل و گردآورى رواياتى منقول از امامان گذشته در صدد تثبيت اين انديشه برمىآيد كه تعداد امامان امرى الهى و تعيين شده از زمان پيامبر صلى الله عليه و آله بوده

--> ( 1 ) . روايات ديگر تحريف در بخش نوادر كتاب القرآن آمده است . ( 2 ) . براى نمونه ر . ك : محمدهادى معرفت ، صيانة القرآن من التحريف . ( 3 ) . دربارهء عياشى و قمى به كتاب تفسيرشان مراجعه كنيد و دربارهء نوبختيان ر . ك : مكدر موت ، انديشه‌هاى كلامىشيخ مفيد ، ص 125 - 134 . ( 4 ) . براى نمونه ر . ك : نجاشى ، همان ، ص 440 و نيز ر . ك : مدرسى طباطبايى ، همان ، ص 144 .